Kattalardagi akne: sabablari, davolash va to‘g‘ri parvarish

Kattalardagi akne: sabablari, davolash va to‘g‘ri parvarish

Akne — bugungi kunda tobora ko‘proq kattalarda uchrayotgan teri muammosidir. Hatto eng yengil shakllari ham nafaqat terining holatiga, balki kundalik hayotga, ayniqsa o‘ziga bo‘lgan ishonchga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ushbu maqolada kattalardagi aknening sabablari, belgilari, shuningdek davolash va teriga to‘g‘ri parvarish usullari ko‘rib chiqiladi.

Mundarija

• Kattalardagi akne sabablari

• Kattalardagi akne belgilari

• Akneni boshqarish usullari

Kattalardagi akne sabablari

O‘smirlik davrida akne asosan gormonal o‘zgarishlar bilan bog‘liq bo‘lsa, kattalarda bu holat faqat gormonlar bilan cheklanmaydi. Ushbu omillarni tushunish samarali davolash rejasini tanlash uchun muhimdir.

Kattalardagi aknening asosiy sabablari:

• androgen gormonlar ta’sirida yog‘ bezlarining haddan tashqari faollashuvi va seboreya rivojlanishi;

• tuk follikulalarining yog‘ va o‘lik teri hujayralari bilan tiqilib qolishi;

• ortiqcha yog‘ fonida Cutibacterium acnes bakteriyasining ko‘payishi va yallig‘lanish yuzaga kelishi.

Aknening rivojlanishiga quyidagi omillar ham ta’sir qilishi mumkin:

• gormonal tebranishlar, jumladan hayz sikli, homiladorlik, menopauza va surunkali stress;

• irsiy moyillik, agar ota-onada akne bo‘lgan bo‘lsa;

• noto‘g‘ri teri parvarishi, agressiv tozalovchi vositalar yoki juda quyuq kremlar;

• ovqatlanish, ayniqsa ko‘p uglevodli va sut mahsulotlariga boy taomlar;

• dori vositalari, masalan kortikosteroidlar, B12 vitamini yoki kontratseptivlar;

• atrof-muhit ifloslanishi.

Ayollarda akne ko‘pincha yuzning pastki qismi va bo‘yinda paydo bo‘ladi, erkaklarda esa peshona va orqa qismda ko‘proq uchraydi.

Kattalardagi akne belgilari

Akne belgilari uning turi va og‘irligiga qarab farq qiladi. Teri odatda yog‘li bo‘ladi va yallig‘lanmagan yoki yallig‘langan toshmalar bilan namoyon bo‘ladi.

Eng ko‘p uchraydigan belgilarga quyidagilar kiradi:

• papula va pustulalar — qizarib turgan, ba’zan og‘riqli yallig‘langan toshmalar;

• qora va oq nuqtalar (komedonlar) — poralar tiqilib qolishi natijasida yuzaga keladigan yallig‘lanmagan elementlar;

• kista va tugunlar — teri ostida joylashgan, og‘riqli va chandiq qoldirishi mumkin bo‘lgan og‘ir shakllar.

Ba’zi teri kasalliklari, masalan rozatseya, aknega o‘xshash belgilarga ega bo‘lishi mumkin. To‘g‘ri tashxisni faqat dermatolog qo‘yadi.

Kattalardagi akneni boshqarish usullari

Akneni davolash kompleks yondashuvni talab qiladi. Bu turmush tarzini o‘zgartirish, to‘g‘ri teri parvarishi va shifokor tavsiya qilgan davolash usullarini o‘z ichiga oladi.

Aknega qarshi davolash

Kattalardagi akneni davolash o‘smirlardagiga o‘xshash bo‘lsa-da, ko‘pincha murakkabroq bo‘ladi. Dermatologlar yallig‘lanishni kamaytirish va bakteriyalarni nazorat qilish uchun retinoidlar yoki benzoyl peroksidli tashqi vositalarni tavsiya qilishi mumkin.

Og‘iz orqali qabul qilinadigan antibiotiklar kamroq samarali bo‘lib, ko‘pincha gormonal davolash afzal ko‘riladi. Og‘ir holatlarda lazer muolajalari va kimyoviy pilinglar qo‘llanilishi mumkin. Ayrim hollarda yallig‘lanishga qarshi ta’sirga ega biologik qo‘shimchalar ham foyda berishi mumkin.

Aknega moyil teriga parvarish

Teri turiga mos, yumshoq va komedogen bo‘lmagan mahsulotlarni tanlash muhimdir. To‘g‘ri parvarish terining tezroq tiklanishiga va chandiqlar paydo bo‘lishining oldini olishga yordam beradi.

Tavsiya etiladigan bosqichlar:

• ertalab va kechqurun yumshoq tozalash;

• sersuvlantiruvchi va maqsadli serumlardan foydalanish;

• yengil namlantiruvchi krem qo‘llash;

• yog‘ ajralishini nazorat qiluvchi vositalardan foydalanish;

• quyoshdan himoyalovchi krem surtish;

• tinchlantiruvchi mahsulotlardan foydalanish;

• komedogen bo‘lmagan dekorativ kosmetikani tanlash.

Turmush tarzi

Stressni kamaytirish, sog‘lom ovqatlanish va yetarli uyqu teri salomatligini yaxshilashga yordam beradi.

Muvozanatli ovqatlanish

Meva, sabzavot, foydali yog‘lar va oqsillarga boy ratsion terini ichkaridan qo‘llab-quvvatlaydi. Ba’zi vitamin va minerallar foydali bo‘lishi mumkin, ammo ularni qabul qilishdan oldin mutaxassis bilan maslahatlashish zarur.

Zararli odatlardan voz kechish

Chekish va spirtli ichimliklar teri holatini yomonlashtiradi. Shuningdek, toshmalarni siqish yoki qo‘l bilan tegishdan saqlanish kerak.

Stressni boshqarish

Meditatsiya, yoga va jismoniy faollik stressni kamaytirib, teri holatini yaxshilaydi.

Dermatolog ko‘rigidan o‘tish

Davolash samaradorligini baholash va kerakli o‘zgartirishlar kiritish uchun dermatolog ko‘rigidan muntazam o‘tish muhimdir.

Kattalardagi akneni faqat kompleks va individual yondashuv orqali samarali boshqarish mumkin.